มือลีบ นิ้วงอ แต่อ่อนแรงข้างเดียว? ระวัง! โรค Hirayama ภัยเงียบวัยรุ่นชาย 👦 ✅ ไม่ใช่ ALS ✅ รักษาได้ด้วยการ "ใส่ปลอกคอ" ✅ รู้เร็ว หยุดโรคได้ทัน

 

มือลีบ นิ้วงอ แต่อ่อนแรงข้างเดียว? ระวัง! โรค Hirayama ภัยเงียบวัยรุ่นชาย 👦 ✅ ไม่ใช่ ALS ✅ รักษาได้ด้วยการ "ใส่ปลอกคอ" ✅ รู้เร็ว หยุดโรคได้ทัน

วันนี้หมอมีเรื่องราวของโรคหนึ่งที่อาจจะไม่ได้พบบ่อยมาก แต่เมื่อพบแล้วมักสร้างความตกใจและกังวลใจให้กับคนไข้และคุณพ่อคุณแม่เป็นอย่างมากครับ โดยเฉพาะในครอบครัวที่มีลูกชายวัยรุ่น

เรื่องมีอยู่ว่า มีคุณแม่ท่านหนึ่งพาลูกชาย สมมติชื่อ "น้องบาส" อายุ 17 ปี เข้ามาหาหมอด้วยสีหน้าไม่สู้ดีนัก น้องบาสเป็นเด็กหนุ่มรูปร่างสูงโปร่ง ชอบเล่นเกมมือถือและอ่านหนังสือดึก ๆ คุณแม่สังเกตเห็นว่า "ทำไมมือขวาของลูกดูเล็กลงกว่ามือซ้าย"

พอลองให้น้องแบมือดู ก็พบว่ากล้ามเนื้อตรงง่ามนิ้วและท้องแขนมันดูแฟบลงจริง ๆ ครับ แถมเวลาให้น้องบาสลองเหยียดนิ้ว นิ้วนางและนิ้วก้อยกลับงอเข้ามาเล็กน้อยคล้ายกับกรงเล็บ (Claw hand) ที่น่าแปลกใจที่สุดคือ "น้องบาสบอกว่า ไม่เจ็บเลยครับหมอ แค่รู้สึกว่ามือมันไม่มีแรง กำของหลุดมือบ่อย ๆ"

คุณแม่กังวลมาก ถามหมอเสียงสั่นว่า "ลูกจะเป็นอัมพาตไหมคะ? หรือว่าเป็นโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (ALS) ที่เขาเป็นกัน?"

หมอต้องรีบปลอบใจและอธิบายว่า อาการแบบนี้ในเด็กหนุ่มวัยนี้ มีโรคเฉพาะทางโรคหนึ่งที่ชื่อว่า "โรคฮิรายามะ" (Hirayama Disease) หรือ โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงจากการก้มคอ ซึ่ง "ไม่ใช่" โรคร้ายแรงถึงชีวิต และมีวิธีรักษาให้โรคหยุดลุกลามได้ครับ

วันนี้หมอเลยอยากพาทุกท่านมาทำความรู้จักโรคนี้กัน เพราะมันใกล้ตัวกว่าที่คิด โดยเฉพาะในยุคสังคมก้มหน้าแบบนี้ครับ

โรคฮิรายามะ คืออะไร?

โรคนี้ค้นพบครั้งแรกโดยคุณหมอชาวญี่ปุ่นชื่อ Keizo Hirayama ครับ เป็นโรคที่มักพบใน "ผู้ชาย" วัยหนุ่ม (ช่วงอายุ 15–25 ปี) เป็นส่วนใหญ่ ในผู้หญิงพบน้อยมาก

ความผิดปกตินี้ไม่ได้เกิดที่ตัวกล้ามเนื้อโดยตรง แต่เกิดที่ "ไขสันหลังส่วนคอ" ครับ

อธิบายง่าย ๆ คือ โดยปกติไขสันหลังของเราจะมีปลอกหุ้มป้องกันอยู่ แต่ในคนไข้โรคนี้ ปลอกหุ้มไขสันหลังด้านหลังมันอาจจะหลวมกว่าปกติ เมื่อเราก้มคอ (เช่น ก้มเล่นมือถือ ก้มอ่านหนังสือ นั่งหลับคอพับ) ปลอกหุ้มนี้จะถูกดึงให้ตึงและไป "กดทับ" หรือกระแทกเข้ากับไขสันหลังทางด้านหน้า ทำให้เส้นประสาทที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อเมือและแขนขาดเลือดไปเลี้ยงชั่วคราว

พอก้มบ่อย ๆ เข้า เซลล์ประสาทก็เริ่มตาย ทำให้กล้ามเนื้อที่เส้นประสาทนั้นดูแลอยู่ (ส่วนใหญ่คือมือและแขนท่อนล่าง) ค่อย ๆ ลีบเล็กลงครับ

อาการสัญญาณเตือน: สังเกตอย่างไร?

โรคนี้มักมาเงียบ ๆ ครับ ไม่มีอาการปวดคอหรือปวดแขนนำมาก่อน อาการเด่น ๆ คือ:

1. กล้ามเนื้อลีบข้างเดียว: มักเป็นที่มือและแขนท่อนล่าง (ตั้งแต่ศอกลงไป) ข้างใดข้างหนึ่ง ทำให้แขนสองข้างดูไม่เท่ากันอย่างชัดเจน
2. นิ้วงอเกร็ง (Claw Hand): นิ้วนางและนิ้วก้อยอาจจะเหยียดไม่สุด งอเข้ามาเหมือนกรงเล็บ
3. ไม่มีความรู้สึกผิดปกติ: จับแล้วยังรู้สึก เจ็บ ร้อน หนาว ได้ปกติ (ต่างจากกระดูกทับเส้นที่จะมีอาการชา)
4. อาการแย่ลงเมื่อเจอความเย็น (Cold Paresis): อันนี้เป็นลักษณะเฉพาะเลยครับ เวลาอากาศหนาว ๆ หรืออยู่ในห้องแอร์เย็นจัด ๆ มือจะยิ่งอ่อนแรง กำมือไม่ค่อยเข้า
5. อาการสั่น: เวลาเหยียดนิ้วมือ อาจจะเห็นนิ้วสั่นระริก ๆ

ความเข้าใจผิดที่น่ากลัว: มันไม่ใช่ ALS

สิ่งที่คนกลัวที่สุดเมื่อเห็นกล้ามเนื้อลีบ คือกลัวว่าเป็นโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดร้ายแรง (ALS) ที่ไม่มีทางรักษา

หมอขอยืนยันข่าวดีตรงนี้ครับ โรคฮิรายามะ "ต่าง" จาก ALS

• ALS: เป็นแล้วลุกลามไปทั่วร่างกาย ส่งผลต่อการหายใจ และเสียชีวิตได้
• Hirayama: เป็นเฉพาะที่มือและแขน "มักจะเป็นอยู่แค่ช่วงเวลาหนึ่ง (2–4 ปี) แล้วโรคจะสงบเอง" ไม่ลุกลามไปขา หรือระบบหายใจครับ (เรียกว่า Self-limiting disease)

การตรวจวินิจฉัย: ต้องก้มถึงจะเจอ

การตรวจร่างกายทั่วไปอาจจะบอกได้ยากครับ การยืนยันโรคนี้ต้องใช้การทำ MRI (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) ที่บริเวณคอ

แต่ความพิเศษคือ... ถ้าทำ MRI ท่านอนเฉย ๆ แบบปกติ "อาจจะมองไม่เห็นความผิดปกติเลยครับ"

หมอต้องสั่งทำ MRI ท่าพิเศษ คือ "ท่าก้มคอ" (Flexion MRI) เพื่อจำลองเหตุการณ์ตอนที่ไขสันหลังถูกกดทับ ถึงจะเห็นภาพชัดเจนว่าถุงหุ้มไขสันหลังมันเลื่อนมากดทับจริง ๆ ดังนั้น ถ้าใครมีอาการสงสัย แล้วไปตรวจ MRI ธรรมดาแล้วไม่เจออะไร อย่าเพิ่งวางใจนะครับ อาจจะต้องปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจเพิ่มเติม

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

แม้สาเหตุหลักจะมาจากโครงสร้างร่างกาย (ความยืดหยุ่นของถุงหุ้มไขสันหลัง) แต่ปัจจัยกระตุ้นที่สำคัญที่สุดคือ "พฤติกรรมการก้มคอ" ครับ

• วัยเรียนที่ก้มหน้าอ่านหนังสือหนัก ๆ
• วัยรุ่นที่ติดเกม ก้มหน้าเล่นมือถือนาน ๆ
• ช่างซ่อม หรืออาชีพที่ต้องก้มคอทำงานตลอดเวลา

การเติบโตที่รวดเร็วของกระดูกสันหลังในช่วงวัยรุ่น (Growth Spurt) สัมพันธ์กับการเกิดโรคนี้ ทำให้เรามักเจอในเด็กมัธยมหรือมหาวิทยาลัยครับ

แนวทางการรักษา: ไม่ต้องผ่าตัดก็ดีขึ้นได้

เป้าหมายของการรักษาคือ "หยุดโรคไม่ให้ลุกลาม" เพื่อรักษาความแข็งแรงของมือที่เหลืออยู่ไว้ครับ

1. ใส่ปลอกคอแข็ง (Hard Collar) นี่คือพระเอกของการรักษาเลยครับ! การใส่ปลอกคอ (Soft collar ไม่ค่อยได้ผลนะครับ ต้องเป็นแบบแข็ง) จะช่วย "ป้องกันไม่ให้ก้มคอ" เมื่อเราไม่ก้ม ไขสันหลังก็ไม่ถูกกดทับ เส้นประสาทก็ได้พักและฟื้นตัว

• หมอมักจะแนะนำให้ใส่ต่อเนื่องเป็นเวลา 3–4 ปี หรือจนกว่าช่วงวัยรุ่นจะผ่านไปและโรคสงบลง
• อาจจะดูเทอะทะและรำคาญหน่อยสำหรับวัยรุ่น แต่หมอขอย้ำว่า "คุ้มค่ามาก" เพื่อแลกกับการที่มือไม่ลีบไปมากกว่านี้

2. กายภาพบำบัด ฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อที่มือ ฝึกการกำ การหยิบจับ เพื่อชะลอการฝ่อลีบ และกระตุ้นการทำงานของเส้นประสาท

3. การผ่าตัด เราจะพิจารณาผ่าตัดเฉพาะในรายที่เป็นรุนแรงมาก ๆ ใส่ปลอกคอแล้วอาการยังแย่ลงเรื่อย ๆ ซึ่งพบน้อยครับ ส่วนใหญ่แค่ใส่ปลอกคอก็เอาอยู่แล้ว

พยากรณ์โรค: หายขาดไหม?

โรคนี้มักจะดำเนินโรคอยู่ประมาณ 2–5 ปี แล้วจะ "หยุดไปเอง" (Burn out)

• ข่าวดี: อาการอ่อนแรงจะไม่ลามไปส่วนอื่น ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต
• ความจริงที่ต้องรับ: กล้ามเนื้อที่ลีบไปแล้ว มักจะไม่กลับมาเต็ม 100% เหมือนเดิมครับ แต่ถ้าเรารักษาเร็ว หยุดการกดทับเร็ว เราก็จะเหลือกล้ามเนื้อใช้งานได้มาก ใช้งานชีวิตประจำวันได้เกือบปกติ

ดังนั้น "ความไว" ในการมาหาหมอ คือกุญแจสำคัญครับ

สรุป: ดูแลคอ รักษาแขน

สำหรับน้อง ๆ วัยรุ่น หรือผู้ปกครองที่มีลูกชายวัยนี้ ลองสังเกตดูนะครับ

• ถ้าลูกบ่นว่ามือไม่มีแรง
• เขียนหนังสือแล้วลายมือเปลี่ยนไป
• จับตะเกียบลำบาก
• แขนดูเล็กข้างเดียว

อย่าชะล่าใจคิดว่าผอมลง หรือไม่ออกกำลังกาย ให้รีบมาปรึกษาแพทย์กระดูกและข้อ หรืออายุรแพทย์ระบบประสาทนะครับ

และสำหรับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นโรคนี้หรือไม่ การ "ลดการก้มหน้า" พยายามยกมือถือขึ้นมาให้อยู่ระดับสายตา พักยืดกล้ามเนื้อคอบ่อย ๆ คือการป้องกันปัญหากระดูกคอที่ดีที่สุดครับ

เป็นกำลังใจให้ทุกคนที่มีปัญหาสุขภาพครับ โรคบางอย่างชื่อแปลก แต่รักษาได้ ขอแค่เข้าใจและดูแลอย่างถูกวิธีครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng

#HirayamaDisease #โรคฮิรายามะ #กล้ามเนื้อลีบ #มือลีบ #ปวดคอ #สังคมก้มหน้า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #กระดูกคอทับเส้นประสาท #สุขภาพวัยรุ่น #โรคแปลก